ปฏิทินถ่ายภาพทางช้างเผือก

“…ในทุกๆ ปี การถ่ายทางช้างเผือกในประเทศไทย จะมีลักษณะการเคลื่อนที่ และช่วงเวลาในการถ่ายภาพไม่แตกต่างกัน ดังนั้น ปฏิทินล่าช้างในชุดนี้ สามารถดูอ้างอิงได้ตลอดไป ที่ต้องดูเพิ่มเติมในแต่ละปีนั้น คือช่วงข้างขึ้น ข้างแรมของดวงจันทร์ในแต่ละเดือน…”

เทคนิคการถ่ายภาพ:

  • เดือนธันวาคม และ มกราคม ของทุกปี ไม่ต้องไปหาถ่ายภาพทางช้างเผือกที่ไหนนะครับ ทางช้างเผือกจะขึ้นในช่วงกลางวัน ยังไงก็มองไม่เห็น ให้เก็บกล้องขึ้นดอย สอยน้องดาว ถ่ายน้องหมอก ก็พอ ช่วงนี้ของทุกปี จะรู้กันว่า … น้องช้างลาพักร้อนครับ 😀
  • ฤดูล่าช้างปี 60 จะเริ่มต้นในเดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งถือเป็นเดือนแรกที่พอจะถ่ายภาพทางช้างเผือกทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ได้ในเวลาประมาณตี 5 ถ่ายได้ราวๆ 75 นาทีก่อนพระอาทิตย์ขึ้น เดือนนี้ยังไม่สามารถถ่ายทางช้างเผือกเป็นโค้งคันธนูได้ ต้องรอในเดือนมีนาคมเป็นต้นไป
  • เดือนมีนาคม คือเดือน 2 เด้งที่เหมาะที่สุดจะถ่ายทางช้างเผือก คู่กับแสงเช้า ให้เริ่มปักหลักถ่ายดาวตั้งแต่ตี 2 ครึ่งเป็นต้นไป ทางช้างเผือกจะเร่ิมเคลื่อนตัวขึ้นจากขอบฟ้าและเริ่มเห็นในช่วงตี 3 จากนั้นราวๆ ตี 5 ทางช้างเผือกจะเริ่มมีรูปคล้ายคันธนูโค้งรับทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ให้ถ่ายภาพที่ f กว้างสุด iso ราว 1600 – 3200 โฟกัสไปที่ Infinity เพื่อให้ทางช้างเผือกชัด จากนั้นปักขาตั้งกล้องรอจนรุ่งเช้า ปรับ f ลงมาราว 8 iso ต่ำสุดของกล้อง (เช่น iso 100) แล้วลาก Speedshutte เก็บแสงเช้า นำภาพทั้งหมดมารวมกันตอน Post processing ต่อไป
  • เดือนมิถุนายน – กรกฎาคม ถือเป็นเดือนยอดนิยมของการล่าช้าง เพราะถ่ายภาพทางช้างเผือกได้ทั้งคืน  โดยสามารถเริ่มถ่ายภาพทางช้างเผือกได้ตั้งแต่ 2 ทุ่มครึ่งในต้นเดือนมิถุนายน (ทางช้างเผือกเริ่มปรากฎ) และตั้งแต่ 6 ครึ่งในเดือนกรกฎาคม ซึ่งจะได้ภาพทางช้างเผือกในรูปทรงต่างๆ ได้แก่ ขนานขอบฟ้า, โค้งคันธนู, และตั้งโด่เด่  จากนั้นเวลา 7 โมงเช้า (ในต้นเดือนมิถุนายน) ทางช้างเผือกก็จะตกลงในทิศตะวันตกเฉียงใต้ ดังนั้น ควรนอนเก็บแรงในตอนเช้า-บ่าย แล้วจัดหนักตลอดคืน ถึงแสงเช้า
  • ใครอยากถ่ายทางช้างเผือกแบบตั้งโด่เด่ และไม่อยากนอนดึกมาก แนะนำถ่ายภาพในเดือนกันยายน (ราวๆ 2-3 ทุ่ม) และในเดือนตุลาคม (ไม่เกิน 1 ทุ่ม)
  • เดือนพฤศจิกาย เป็นโค้งสุดท้าย ที่พอจะเห็นทางช้างเผือกในทิศตะวันตกเฉียงใต้ในช่วงเวลา 1-2 ทุ่ม จากนั้นก็จะลับขอบฟ้าประมาณ 3 ทุ่ม ครับ

หมายเหตุ:

  • ทางช้างเผือกจะขึ้น – ลง โดยเคลื่อนตัวตามเข็มนาฬิกา โดยขึ้นขนานขอบฟ้าทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ –> ลาขอบฟ้าในทางทิศตะวันตกเฉียงใต้
  • Sky Safari 5.0  เป็น App ของมือถือที่ใช้สำหรับพยากรณ์ดวงดาว และนำข้อมูลมาแบ่งปันในบทความนี้ครับ
  • ในการวางแผนถ่ายทางช้างเผือกให้เผื่อเวลาไว้สักหน่อยนะครับ ปรกติควรไปถึงจุดถ่ายภาพก่อนช้างเริ่มขึ้นในเวลา T0 (ดังข้อมูลในตาราง) อย่างน้อย 30 นาที เพื่อหามุมถ่ายภาพ ปรับกล้อง จัดอุปกรณ์รอครับ
  • เวลาที่ปรากฎในแผนภาพเป็นเวลาโดยประมาณ และใช้พื้นที่: กรุงเทพมหานคร ซึ่งสามารถอ้างอิงไปยังสถานที่ต่างๆ ในประเทศไทยได้ครับ
  • เวลาดังกล่าว จะค่อนข้างใกล้เคียงกับความเป็นจริงในช่วงวันที่ 1 ของทุกเดือน หากไปถ่ายภาพในช่วงกลางเดือน ขอให้ชดเชยด้วยการปรับเวลาให้เร็วขึ้นกว่าเดิมประมาณ 1 ชั่วโมง และชดเชยให้เร็วขึ้นประมาณ 90 นาทีในช่วงปลายเดือน
  • ออกไปล่าช้าง ควรเป็นช่วงข้างขึ้น หรือข้างแรม จะเห็นดาวชัดกว่า ควรหลีกเลี่ยงวันที่พระจันทร์เกินครึ่งดวงไปแล้ว เพราะแสงสว่างของดวงจันทร์อาจรบกวนแสงดาวได้
  • การถ่ายแสงดาวให้สวยๆ ควรเป็นสถานที่ที่ห่างจากเมืองใหญ่อย่างน้อย 30-60 กม.

หากสนใจเทคนิคในการถ่ายแสงดาว/ทางช้างเผือก สามารถติดตามเพิ่มเติมได้ที่บทความ “ล่าแสงดาวกันเถอะ”

[ภาพที่ 1: ทิศทางการเคลื่อนที่ของทางช้างเผือกจะหมุนตามเข็มนาฬิกา โดยขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ และตกที่ทิศตะวันตกเฉียงใต้ การวางแผนออกไปถ่ายภาพทางช้างเผือกจะทำให้ช่างภาพสามารถเลือกสถานที่ จัดเตรียมอุปกรณ์ และวางองค์ประกอบภาพได้ล่วงหน้า]

[ภาพที่ 2: เดือนมกราคม และเดือนธันวาคม ไม่เหมาะกับการถ่ายภาพทางช้างเผือกเพราะช่วงเวลาไม่อำนวย แต่เราสามารถออกไปเก็บแสงดาว เพื่อต่อเป็นเส้นดาว หรือที่เรียกว่า Star trails ซึ่งอาจได้ภาพดาวหมุนรอบดาวเหนือ หรืออาจะเป็นเส้นตรง เสมือนดาวตก ซึ่งจะขึ้นกับทิศทางในการถ่ายภาพเป็นหลัก]